d5b7d5cb8976588e9c25d6577b0f6a4f.jpg e78104119c584157f2b37c10945a79d5.jpg

รำลึก 721 ปี “พ่อขุนงำเมือง” อดีตกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองพะเยา

300

รำลึก 721 ปี “พ่อขุนงำเมือง” อดีตกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองพะเยา

พ่อขุนงำเมือง อดีตกษัตริย์ ผู้ปกครองเมืองพะเยา( ภูกามยาว )และได้มาสิ้นพระชนม์ ในเขตพื้นที่อำเภองาว จังหวัดลำปาง หลังจากที่ได้ยกทัพมาช่วยทำการสู้รบ กับข้าศึกที่รุกรานอำเภองาว จนเป็นเหตุให้ พระองค์ท่าน ได้รับบาดเจ็บจนต้องสิ้นพระชนม์ ใต้ต้นสมพง หรือ(ต้นผึ้ง-ต้นงุ้น และต้นมะขาม 7 นาง) บ้านทุ่งศาลา หมู่1 ตำบลนาแก อำเภองาว จังหวัดพะเยา เมื่อปี พ.ศ1841 รวม 721 ปีที่ผ่านมา

ชาวบ้าน 2 จังหวัด พะเยา-ลำปาง พร้อมชุมชนบ้านทุ่งศาลา ร่วมแรงร่วมใจกันจัดสร้างอนุสรณ์สถานที่สิ้นพระชนม์พ่อขุนงำเมือง อดีตกษัตริย์ผู้ปกครองเมือง ไว้เป็นที่สักการะยึดเหนี่ยวจิตใจ และให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวทางด้านประวัติศาสตร์ ของ 2 จังหวัด พะเยา-ลำปาง รวมเวลาถึง 721 ปี ที่ผ่านมา ปัจจุบัน สถานที่แห่งนี้ ได้ถูกลืมว่ามีความสำคัญ ทางด้านประวัติศาสตร์ เป็นบ้านพี่เมืองน้อง ของชาวพะเยาและชาว อำเภองาว จังหวัดลำปาง มาตั้งแต่โบราณกาลจนถึงปัจจุบัน ชาวบ้านเตรียมพัฒนาเป็นสถานที่ศึกษาและท่องเที่ยวทางด้านประวัติศาสตร์ระหว่าง 2 จังหวัด

สำหรับประวัติศาสตร์ “พ่อขุนงำเมือง” กษัตริย์ผู้ปกครองเมืองพะเยา เป็นลำดับที่ 9 นับตั้งแต่พ่อขุนจอมธรรมเป็นต้นมาประสูติเมื่อปีเป๊กสัมฤทธิศก จุลศักราช 600 พุทธศักราช 178 1 เดือน 6 ขึ้น 15 ค่ำ เม็งวันพฤหัสบดี ไทยเต่าไจ้ ยามปล่นรุ่ง ดวงชะตาพฤหัสบดีอยู่ราศีกรกฎ พุธกับอาทิตย์อยู่ราศีเมษกุมภ์ลัคนา จันทร์ อยู่ราศีพฤศจิก ศุกร์เสาร์ราหูอยู่ราศีกันย์ อังคารอยู่ราศีธนู ฤกษ์ได้ 17 ตัว ชื่ออนุราธะ เป็นราชบุตรของพ่อขุนมิ่งเมือง สืบสายมาจากท้าวจอมผาเรือง พระราชบุตรของขุนเจื๋อง

“ขุนงำเมือง” มีพระชนมายุได้ 14 ปี พระราชบิดานำไปศึกษาเล่าเรียนวิชาศิลปศาสตร์ 2 ปี จบการศึกษาพระชนม์ได้ 16 ปี พระราชบิดาส่งไปศึกษาต่อ ณ กรุงละโว้ (ลพบุรี) คณะศึกษาได้รู้จักคุ้นเคยกับพระร่วงเจ้าแห่งกรุงสุโขทัย จึงมีความสนิทสนมและผูกพันธ์ไมตรีจิตต่อกันอย่างแน่นแฟ้น เพราะได้เข้าศึกษาศิลปศาสตร์ร่วมครูอาจารย์เดียวกันเป็นพระสหายกันตั้งแต่นั้นมา “ขุนงำเมือง “หลังจากเรียนศิลปศาสตร์ก็ได้เสด็จกลับเมืองพะเยา ถึงปีจุลศักราช 620 พุทธศักราช 1801 พ่อขุนงำเมืองพระบิดาก็สิ้นพระชนม์ ขุนงำเมืองขึ้นครองราชย์ตั้งแต่นั้นมา

 

ตำนานเมืองพะเยา กล่าวตอนหนึ่งว่า “ขุนงำเมือง เป็นผู้ทรงไว้ซึ่งอิทธิฤทธิ์มากเช่นกับพระร่วงเจ้า จะเห็นได้ว่าเมื่อพระองค์เสด็จไปทางไหน “แดดก็บ่ฮ้อน ฝนก็บ่ฮำ” บังคับจะให้แดดก็แดดจัด ครั้นจะให้หมดก็บด คือทำให้อากาศปิดบังได้ ถ้าจะให้ฝนตกก็ตกลงมาทันทีเป็นต้นจึงได้พระนามว่า”งำเมือง” และได้ทำการปกครอง อาณาจักร ภูกามยาว มาอย่างร่มเย็นเป็นสุข”

ด้านความสัมพันธ์ระหว่างอำเภองาว จังหวัด และจังหวัดพะเยา ในอดีต พ่อขุนงำเมือง กลับมาเยือนเมืองเงิน (งาว) ตามคำร้องเรียกของชาวงาว เพราะเมืองนี้เป็นเมืองประยูรญาติ มีความใกล้ชิดกันตลอด เช่น พ่อแสนเมือง เจ้าผู้ครองเมืองงาว ก็ได้เข้าไปท่องเที่ยวประทับอยู่เมืองพะเยาเช่นกัน ถือว่า เมืองพะเยาเป็นเมืองพี่เมืองเงิน(งาว) เป็นเมืองน้อง มีอะไรก็จะช่วยเหลือกัน มีการเล่าขานมา

ต่อมา เมืองเงิน(งาว) ถูก ข้า ศึกเงี้ยว เข้าโจมตี และปล้นทรัพย์ของประชาชนชาวเมืองเงิน ได้รับความเดือดร้อน และพ่อขุนงำเมืองได้ยกกองทัพมาช่วยเมืองเงิน สู้รบกับพวกเงี้ยว ที่มารุกรานเมืองเงิน( ราวปีพ.ศ 1850 ) จนพวกเงี้ยวแตกพ่ายไป ล้มตายเป็นจำนวนมาก และ พ่อขุนงำเมืองได้ต้อนข้าศึก แตกพ่าย ในการปราบข้าศึกครั้งนี้

ขณะเดียวกันพ่อขุนงำเมือง ถูกลูกปืนของข้าศึก ได้รับบาดเจ็บ แล้วหยุดรักษาพยาบาลเป็นเวลานาน แต่มีอาการ มีแต่ทรงกับทรุด ซึ่งรักษาพยาบาลอาการก็ไม่ดีขึ้น อยากแก่การรักษาให้หายได้

พญางำเมือง ได้สิ้นพระชนม์ ณ.สถานที่ ปัจจุบันเรียกว่าบ้านทุ่งศาลา หมู่ 1 ตำบลนาแก อำเภองาว จังหวัดลำปาง สถานที่ตรงนี้จะมีต้นไม้ใหญ่ 2 ต้น ขึ้นใกล้ชิดกัน คือต้นสมพง หรือ(ต้นผึ้ง-ต้นงุ้น และต้นมะขาม 7 นาง) ที่มีขนาดลำต้นสูงใหญ่ วัดโดยรอบประมาณ 5 เมตร และมีต้นมะขามอยู่ห่างกันประมาณ 25 เมตร รวมต้นไม้ใหญ่ติดกัน3 ต้น

ซึ่งชาว อำเภองาว และชาวบ้าน ทุ่งศาลา จึงได้ทำการใช้ สถานที่แห่งนี้ เป็นอนุสรณ์สถานที่สิ้นพระชนม์ ของพ่อขุนงำเมือง อดีตเจ้าเมืองพะเยา จึงสร้างศาลเจ้าพ่อขุนงำเมืองขึ้นมา 1 หลังขนาดกว้างประมาณ 10 เมตร ต่อมาชาวบ้านทุ่งศาลา และชาวอำเภองาว จังหวัดลำปาง ร่วมแรงร่วมใจกัน นำเงินสมทบจัดสร้างรูปหล่อองค์รูปเหมือนประทับยืนของ พ่อขุนงำเมือง ขนาดสูง 1.7 เมตร นำมาประดิษฐาน ไว้บุญแท่น ในสถาน ที่สิ้นพระชนม์ เมื่อ วันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ . 2559 ที่ผ่านมา และได้ยึดถือเอาทุกวันที่ 27 พฤศจิกายนของทุกปี เป็นงานประเพณีบวงสรวง พ่อขุนงำเมือง เป็นงานประจำปีของอำเภองาวจังหวัดลำปาง เช่นเดียวกับที่จังหวัดพะเยาที่มีงานพิธีบวงสรวง พ่อขุนงำเมือง ในวันที่ 5 มีนาคมของทุกปีด้วยเช่นกัน

นางสาวกนกอร สุวรรณาลัย ส.อบต.นาแก
บ้านทุ่งศาลาหมู่ 1 ตำบลนาแก อำเภองาว จังหวัดลำปาง กล่าวว่า จากการติดตาม ประวัติศาสตร์ของพ่อขุนงำเมืองอดีตกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองพะเยา ที่ได้มาสิ้นพระชนม์ ณ.อนุสรณ์สถาน สิ้นพระชนม์ พ่อขุนงำเมือง บ้านทุ่งศาลา หมู่ 1 ตำบลนาแก อำเภองาว จังหวัดลำปาง เดิมทีได้มีร่างทรงของพ่อขุนงำเมืองจะมาทำการเข้าทรงที่อนุสรณ์สถานที่สิ้นพระชนม์พ่อขุนงำเมืองแห่งนี้ เมื่อหลายสิบปีก่อน จะมีเพียงศาลเพียงตาเก่าๆอยู่1หลัง และมีร่างของพ่อขุนงำเมืองมา จะมา ณ บริเวณนี้อย่างต่อเนื่อง และติดต่อกันมาตั้งแต่โบราณกาลจนถึงปัจจุบัน

จึงได้เริ่มศึกษาติดตาม ประวัติศาสตร์ของพ่อขุนงำเมือง จนกระทั่งทราบว่า พ่อขุนงำเมือง ได้มาสิ้นพระชนม์ ตรงนี้ พอได้มาเป็นนักการเมืองท้องถิ่น จึงอยากจะพัฒนาตรงนี้ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว เพราะเรามีต้นทุนอยู่แล้วตามตำนานที่มีการเล่าขานพ่อขุนงำเมืองได้มาสิ้นพระชนม์ตรงจุดนี้ เลยพยายามสืบค้นหาข้อมูลก็เลยได้หนังสือที่ได้ทำการบันทึก ซึ่งเป็นหนังสือของอำเภองาว และเป็นประวัติของอำเภองาว ซึ่งในหนังสือเล่มนี้จะท่านปลัดในสมัยนั้นได้เป็นผู้เขียนเอาไว้ว่า พ่อขุนงำเมืองได้มาสิ้นพระชนม์ที่บ้านทุ่งศาลาแห่งนี้ จึงได้พยายามสืบค้นจนกระทั่งได้ไปที่จังหวัดพะเยา ไปไหว้พระเจ้าตนหลวงวัดศรีโคมคำ ได้หนังสือที่พระอุบาลีคุณูปมาจารย์หรือ(หลวงพ่อใหญ่)อดีตที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 6 อดีตเจ้าอาวาสวัดศรีโคมคำ ได้เขียนบันทึกไว้ในหนังสือ

โดยระบุว่าบ้านทุ่งศาลาหมู่ 1 ตำบลนาแก อำเภองาว จังหวัดลำปาง พ่อขุนงำเมืองได้มาสิ้นพระชนม์นะตรงนี้ก็เลยเป็นที่จุดประกายขึ้นมาว่าได้มีหนังสืออ้างอิงจำนวนหลายเล่มจึงได้คิดว่า ต้องทำอะไรซักอย่างขึ้นมา เพื่อให้ชาวบ้านทุ่งศาลาไม่เห็นได้เคารพและให้เงินสถานที่ ชาวอำเภองาว และชาวพะเยา ได้มาเที่ยว จึงได้มีความคิดที่จะพัฒนาบริเวณสถานที่สิ้นพระชนม์พ่อขุนงำเมือง ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางด้านประวัติศาสตร์

หลังจากนั้น ได้ปรึกษากับหลายฝ่ายตลอดผู้คนที่มีความรู้เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ของพ่อขุนงำเมือง เข้ามาร่วมกันคิดจะทำการพัฒนาบริเวณละตรงจุดนี้จะจึงได้จัดตั้งองค์ผ้าป่าขึ้นมาและสร้างรูปเหมือนพ่อขุนงำเมืองขึ้นมาเพื่อนำมาประดิษฐานณบริเวณจุดนี้เพื่อแสดงให้รู้ว่าบริเวณแห่งนี้เป็นสถานที่สิ้นพระชนม์ของพ่อขุนงำเมืองซึ่งจะทำการพัฒนาเป็นหลังท่องเที่ยวขึ้นมาโดยก่อนการดำเนินการก็ได้มีการสืบค้นหาช่างที่จะทำการปั้นรูปหล่อพ่อขุนงำเมืองและจึงได้ไปพบสล่าแดงหรือนายกิตติภพ ขันทะกิจ ช่างพื้นบ้านเมืองพะเยาได้ทำการออกแบบรูปหล่อพ่อขุนงำเมือง

โดยใช้เงินในการดำเนินการกว่า 100,000 บาท ของเงินที่ได้จากทอดผ้าป่า จำนวนกว่า 200,000 บาท จากจิตศรัทธาของชาวเมืองงาวและชาวจังหวัดพะเยาพอสร้างเสร็จ เมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน 2559 ก็ได้อัญเชิญรูปเหมือนของพ่อขุนงำเมืองประทับในท่ายืนสูง 1 เมตร 70 เซนติเมตร แห่นำมาประดิษฐาน ณ.ที่บริเวณแห่งนี้จนถึงปัจจุบัน และทางชาวอำเภองาวก็ได้ยึดถือวันที่ 27 พฤศจิกายนของทุกปี เป็นวันงานพิธีบวงสรวงอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองอดีตกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองพะเยาที่ได้ เข้ามาสู้รบกับข้าศึกที่บุกรุก จนพระองค์ท่านได้รับบาดเจ็บ และสิ้นพระชนม์ ตรงบริเวณบ้านทุ่งศาลา รวม 721 ปี และได้สร้างอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง ได้ 3 ปี

สัมภาษณ์ นางสาวกนกอร สุวรรณาลัย ส.อบต.นาแก บ้านทุ่งศาลาหมู่ 1 ตำบลนาแก อำเภองาว จังหวัดพะเยา(เบอร์โทร 089 838 2409)

ขุนพันธ์ กว๊านพะเยา รายงาน