“ปิยะรัฐชย์” เร่งเปิดด่านแม่สาย ส่งผลไม้ไทยผ่าน R3B เข้าจีน คาดเพิ่มมูลค่ากว่า 4.5 หมื่นล้าน
นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ได้เร่งผลักดันการเปิดด่านแม่สายเป็นจุดนำเข้า–ส่งออกผลไม้ไทย–จีนแห่งใหม่ หลังมีข่าวดีจากการประชุมคณะกรรมการร่วมด้านสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (JTC-SPS) ไทย–จีน ครั้งที่ 9 เมื่อต้นเดือนเมษายนที่ผ่านมา ซึ่งฝ่ายจีนเห็นชอบข้อเสนอของไทยให้เพิ่มด่านแม่สายในพิธีสารขนส่งผลไม้ทางบกผ่านประเทศที่สาม เชื่อมเส้นทาง R3B (แม่สาย–ท่าขี้เหล็ก–เชียงตุง–ต่าลั่ว) เพื่อขนส่งผลไม้ไทยผ่านเมียนมาเข้าสู่จีนตอนใต้เป็นครั้งแรก
การเปิดใช้ด่านแม่สายจะเป็นทางเลือกใหม่ด้านโลจิสติกส์ของไทยในยุควิกฤตพลังงาน เนื่องจากเส้นทาง R3B เป็นเส้นทางขนส่งที่สั้นที่สุดในการส่งผลไม้ไทยเข้าสู่มณฑลยูนนานของจีน ช่วยลดระยะทาง เวลา และต้นทุนเชื้อเพลิงในการขนส่ง อีกทั้งลดความแออัดของเส้นทางหลัก R3A และเพิ่มความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานผลไม้ไทยไปจีน โดยเบื้องต้นคาดว่าจะสร้างมูลค่าการส่งออกผลไม้ไทยเพิ่มได้ราว 45,000 ล้านบาทต่อปี เทียบเท่าด่านเชียงของในปัจจุบัน
ขณะนี้ไทยและจีนอยู่ระหว่างหารือเพื่อกำหนดช่วงเวลาที่เหมาะสมในการเริ่มใช้งานด่าน โดยหากเห็นชอบร่วมกันแล้วสามารถเริ่มใช้งานได้ทันที ทั้งนี้ เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ร่วมกับกรมวิชาการเกษตรได้ลงพื้นที่สำรวจความพร้อมของด่านแม่สาย พบว่ามีศักยภาพรองรับการเป็นประตูการค้าใหม่ของผลไม้ไทย และจะช่วยเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันสินค้าเกษตรไทยในตลาดจีนได้อย่างเป็นรูปธรรม
ด้านนายชัยวัฒน์ โยธคล เลขาธิการ มกอช. กล่าวเสริมว่า การเพิ่มด่านแม่สายครั้งนี้ดำเนินการภายใต้พิธีสารว่าด้วยข้อกำหนดในการกักกันโรคและตรวจสอบสำหรับการส่งออกและนำเข้าผลไม้ผ่านประเทศที่สามระหว่างไทย–จีน ซึ่งลงนามร่วมกันตั้งแต่ปี 2565 และเปิดช่องให้สามารถเพิ่มด่านนำเข้า–ส่งออกเพิ่มเติมได้โดยการแจ้งและเห็นชอบร่วมกันของทั้งสองฝ่าย โดยไม่ต้องแก้ไขพิธีสาร ปัจจุบันพิธีสารดังกล่าวครอบคลุมด่านฝ่ายไทย 9 ด่าน และด่านฝ่ายจีน 12 ด่าน และเมื่อเพิ่มด่านแม่สายจะเป็นด่านลำดับที่ 10 ของไทย สะท้อนความยืดหยุ่นของกลไกความร่วมมือและความพร้อมของไทย–จีนในการอำนวยความสะดวกทางการค้า
การผลักดันด่านแม่สายยังมีนัยสำคัญต่อการค้าผลไม้ระหว่างไทยและจีน โดยจีนเป็นตลาดส่งออกผลไม้สดอันดับหนึ่งของไทย ในปี 2568 ไทยส่งออกผลไม้สดไปจีนมีมูลค่ากว่า 200,000 ล้านบาท โดยเฉพาะทุเรียน ซึ่งเป็นสินค้าส่งออกสำคัญอันดับหนึ่ง มีมูลค่าส่งออกไปจีนกว่า 150,000 ล้านบาท การเปิดเส้นทาง R3B จึงจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการขนส่ง รองรับปริมาณการค้าที่ขยายตัวต่อเนื่อง เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน และเสริมความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทานผลไม้ไทยในตลาดจีนระยะยาว
